Een familie die zich al meer dan 120 jaar toelegt op vastgoed

Panorama is, zoals velen weten, het langst gevestigde makelaarskantoor van Marbella. Het werd opgericht in 1970 en heeft een reputatie opgebouwd voor een zeer professionele en kwalitatieve dienstverlening die zich kan meten met die van de beste makelaarskantoren ter wereld. Wat de meeste mensen niet weten, is dat Christopher Clover, eigenaar en algemeen directeur van Panorama, afkomstig is uit een familie van makelaars en ondernemers die al drie generaties in vastgoed actief was. De vierde generatie professionals, Christophers kinderen Alex en Katinka, zijn eveneens sleutelfiguren binnen het team van Panorama en traden na de eeuwwisseling toe tot het bedrijf.

Christophers grootvader, Burtt Byron Clover, was een van de eerste ontwikkelaars van golfbanen in de Verenigde Staten en bovendien projectontwikkelaar van eengezinswoningen in Chicago. In 1904, nadat hij vier jaar had gewerkt bij W.A. Marigold and Company als manager van hun makelaarskantoor, richtte hij B.B. Clover and Company op, een vastgoed- en projectontwikkelingsbedrijf met hoofdkantoor aan Evanston Avenue in Chicago. B.B. Clover begon met het bouwen en verkopen van eengezinswoningen in en rond het dorp Itasca in de voorsteden van Chicago, en opende daar een bijkantoor om zijn projecten te promoten. Hij veranderde Itasca in een zeer aantrekkelijke plek om te wonen en van een comfortabele levensstijl in de buitenwijken te genieten, wat in de jaren 20 en 30 een kleine bevolkingsexplosie in het dorp teweegbracht.

Een van B.B. Clovers eerste en belangrijkste bijdragen aan Itasca was een golfbaan en een clubhuis op grond die oorspronkelijk toebehoorde aan de eerste kolonist van het gebied. Vandaag staat de Itasca Country Club nog altijd bekend als een van de meest luxueuze residentiële herkenningspunten van de buitenwijken van Chicago.

Toen B.B. in 1952 met pensioen ging, opende hij samen met zijn zoon, Christophers vader Williston (Bill) L. Clover, Clover Realty Company in Charlottesville, Virginia. Bill zette de familietraditie voort als makelaar en projectontwikkelaar gedurende meer dan 40 jaar. Charlottesville is een prachtige stad in centraal Virginia, op ongeveer twee uur rijden ten zuiden van Washington DC. Charlottesville, de geboorteplaats van Chris, is ook de geboorteplaats van Thomas Jefferson, de derde president van de Verenigde Staten, en de thuisbasis van de University of Virginia, de hoogst gerangschikte openbare universiteit van het land, waar Chris in 1969 cum laude afstudeerde en later zijn zoon Alex in 1998.

• Inhoudsopgave
• Tijdlijn van Panorama

Aan het roer van Clover Realty Company groeide Bill uit tot een van de toonaangevende makelaars in boerderijen en landgoederen in deze zeer welvarende en prachtige regio van de Verenigde Staten. Door jaren van hard werken en dankzij zijn uitstekende reputatie verkocht hij veel van de meest bijzondere eigendommen en historische landgoederen aan de oostkust van de Verenigde Staten.

Bill, die in 2010 overleed, was ook veehouder en pionier in foktechnieken van raszuivere en kampioenswaardige Aberdeen Angus-runderen, ooit nationaal geklasseerd tennisser, een begaafd architect, docent en uitvinder, en daarnaast bouwer en projectontwikkelaar met meerdere residentiële projecten in en rond Charlottesville op zijn naam. Bill had echter altijd de ambitie gehad om zijn activiteiten uit te breiden buiten de grenzen van de Verenigde Staten en daarom nam hij in 1968 een in Washington DC gevestigd bedrijf over: Panorama International Ltd.

Panorama International was het eerste bedrijf dat internationale eigendommen en projecten aan investeerders in de Verenigde Staten aanbood. Het bedrijf onderscheidde zich door de verkoop van tweede woningen en pensioenwoningen in Mexico, het Caribisch gebied, Frankrijk, Marokko en vooral Spanje.

In 1970 opende het bedrijf het eerste internationale makelaarskantoor in Marbella en kort daarna kantoren in Mexico-Stad en op Mallorca. Marbella bevond zich toen nog in een vroege fase van haar ontwikkeling als kwaliteitsvolle resortbestemming. Het bedrijf specialiseerde zich in de verkoop van kwaliteitsprojecten, vooral aan Amerikanen, en kende een succes dat alle verwachtingen overtrof. Panorama International was het eerste makelaarskantoor dat ooit inspectiereizen naar de Costa del Sol organiseerde. De kopers kwamen in groten getale, aangetrokken door Bill Clovers professionaliteit, integriteit en reputatie, maar ook door de unieke aantrekkingskracht van Spanje en de zeer competitieve prijzen.

Christopher Clover studeerde af aan St. Andrew’s School in Delaware in 1965 en behaalde, zoals hierboven vermeld, in 1969 zijn diploma Economie aan de University of Virginia.

In 1967 en 1968 nam hij deel aan een uitwisselingsprogramma met de Universiteit van Lyon in Frankrijk. Na zijn afstuderen gaf hij twee jaar Frans aan de Landon School in Bethesda, Maryland, voordat hij zich in 1971 aansloot bij zijn vader en broer, Williston H. Clover, bij Panorama International in Washington DC.

Dankzij zijn sterke talenkennis en na uitgebreide ervaring te hebben opgedaan in marketing en verkoop op Panorama’s kantoor in Washington, arriveerde Chris in februari 1973, op zijn 26e verjaardag, in Spanje om de leiding op zich te nemen over het kantoor van Panorama International in Marbella, dat op dat moment hoofdzakelijk diende om cliënten uit de Verenigde Staten te ontvangen. In datzelfde jaar, en met de volle steun van zijn vader, breidde Chris het Spaanse kantoor uit om zich te richten op de verkoop en opname van prestigieuze eigendommen in de regio Marbella voor een internationale markt. In de loop der jaren heeft Panorama eigendommen verkocht aan cliënten uit veertig verschillende landen. (Lees Chris’ artikel over “Marbella in de jaren 70” op de Panorama-blog.)

In 1975 sloot Panorama International zijn kantoor in Washington DC als gevolg van een combinatie van een zware recessie en nieuwe effectenwetgeving, waardoor het onmogelijk werd om de activiteiten voort te zetten in de oorspronkelijke structuur. Chris’ filosofie, die erin bestond zich op een specifiek gebied te concentreren en eigendommen in dat gebied nationaal en internationaal te vermarkten, moedigde zijn broer Bill ook aan om het kantoor van Panorama International in Mexico geleidelijk om te vormen tot een internationaal resortadvies- en financieringsbedrijf van wereldklasse, vandaag bekend als Panorama International, Inc.

Bill voerde persoonlijk adviesopdrachten uit in meer dan 65 landen, terwijl zijn bedrijf in nog vele tientallen andere actief was. Hij was gevestigd in San Antonio, Texas, waar hij Panorama International, Inc. leidde. Hij was ook een actieve en onmisbare adviseur voor Chris’ eigen bedrijf. Bill is helaas niet meer onder ons; hij overleed in december 2022. Vanuit Marbella heeft Panorama alles gedaan, van het vinden en beheren van eigendommen voor koninklijke families tot het begeleiden van de aankoop van een ambassadegebouw in Tokio namens het Saoedische ministerie van Buitenlandse Zaken.

Grote transacties omvatten de verkoop van grote stukken grond aan de Costa del Sol en prestigieuze kantoorgebouwen in Madrid en Londen, maar de hoofdactiviteit van Panorama is altijd de marketing geweest van kwalitatieve residentiële eigendommen in de regio Marbella voor een nationale en internationale clientèle. Door een hoog niveau van persoonlijke service te combineren met stevige professionele ethiek, integriteit en onderhandelingsbekwaamheid, heeft Panorama een uitzonderlijke en duurzame reputatie opgebouwd die slechts weinig makelaarskantoren hebben weten te bereiken.

Vandaag heeft Panorama twee kantoren aan Marbella’s prestigieuze Golden Mile, waar het kwaliteitsimago van Marbella begon met de oprichting van de Marbella Club in de vroege jaren 50. Een team van 30 professionals werkt vanuit deze twee kantoren. Om hun internationale clientèle echt te kunnen bedienen, spreekt het personeel samen dertien verschillende talen. Het bedrijf is gegroeid en behandelt tegenwoordig ook commercieel en investeringsvastgoed, evenals kwalitatieve verhuur. Daarnaast beheert het een boutique makelaarskantoor onder de naam Puente Romano Real Estate, in samenwerking met het Puente Romano Beach Resort.

Sinds zijn aankomst in Marbella is Christopher Clover niet alleen actief als leider binnen de vastgoedgemeenschap, maar ook in maatschappelijke aangelegenheden. De grootste beloning voor de familie is echter dat beide kinderen van Christopher actief zijn binnen het bedrijf: Alex is een essentiële schakel in het beheer van nieuwe projecten van de onderneming, en Katinka, afgestudeerd aan de American University of Paris, is uitgegroeid tot vice-algemeen directeur van Panorama. De vierde generatie Clovers die het familiebedrijf voortzet, is nu werkelijkheid geworden.

Christopher: “De leidende principes van Panorama zijn de familiewaarden van eerlijk, correct en transparant zakendoen, gecombineerd met veel hard werk, zoals mijn vader het mij heeft geleerd en zijn vader het hem heeft geleerd. Elk succes dat wij hebben gehad, danken wij aan het zorgvuldig volgen van deze principes, aan ons toegewijde en getalenteerde team, aan de onschatbare steun van onze vele vrienden, aan ons vermogen ons aan te passen aan veranderende markten en aan ons vermogen om van onze concurrenten te leren en met hen samen te werken.”

• 1904 B.B. Clover opent zijn eerste makelaarskantoor met hoofdkantoor in Chicago aan Evanston Avenue (later op 69 W. Washington Avenue in het Chicago Title and Trust Building), gevolgd door een tweede vestiging in het stadje Itasca, met de bedoeling Itasca te ontwikkelen tot een aantrekkelijke plek om een huis te bouwen en van een comfortabele levensstijl in de buitenwijken te genieten.
• 1915 Williston L. Clover wordt geboren.
• 1925 Als een van de eerste ontwikkelaars van golfbanen in de Verenigde Staten bouwt B.B. Clover een golfbaan en een clubhuis op het land dat oorspronkelijk toebehoorde aan de eerste kolonist in het gebied van Itasca. De Itasca Country Club staat vandaag nog steeds bekend als een van de meest luxueuze etablissementen in de buitenwijken van Chicago.

• 1926 B.B. Clovers grote plan om Itasca in de jaren 20 te ontwikkelen tot een glamoureuze buitenwijk van Chicago omvatte de bouw van een fraai halfhouten commercieel gebouw, dat vandaag een herkenningspunt is in het historische district van de stad.
• 1939 Williston L. Clover verhuist naar Charlottesville, Virginia, en wordt Black Angus-veehouder en tennisdocent aan de University of Virginia. Williston H. Clover, de oudere broer van Chris, wordt geboren.
• 1947 Christopher H. Clover wordt geboren.
• 1952 B.B. Clover en zijn zoon Williston (Bill) L. Clover openen Clover Realty Company in Charlottesville, Virginia. Het bedrijf bestaat vandaag nog steeds, zij het onder andere eigendom, in het oorspronkelijke gebouw aan het historische Court Square van de stad.

• 1960 Bill Clover ontwikkelt verschillende residentiële projecten in en rond Charlottesville, Virginia. “Montvue” en “West Leigh” behoren tot op de dag van vandaag tot de meest luxueuze vastgoedontwikkelingen van Charlottesville.
• 1966 Panorama International Ltd. wordt opgericht in Washington DC en is het eerste bedrijf dat internationale eigendommen en projecten aanbiedt aan investeerders in de Verenigde Staten.
• 1966 Bill Clover neemt Panorama International Ltd. over.
• 1970 Panorama International opent het eerste internationale makelaarskantoor van Marbella in het Edificio Capitol aan de Avenida Ricardo Soriano. Rechts: de eerste advertentie in 1970.
• 1971 Christopher Clover voegt zich in Washington DC bij zijn vader en broer bij Panorama International.
• 1973 Christopher Clover neemt de leiding over Panorama International’s kantoren in Marbella.

• 1975 Christopher Clover richt een onafhankelijk bedrijf op, besluit de langetermijndoelstellingen van het kantoor in Marbella te heroriënteren en begint met de marketing van prestigieuze eigendommen in de regio.
• 1976 Alex Clover wordt geboren.
• 1979 Katinka Clover wordt geboren.
• 1995 Panorama bouwt voort op zijn succes en reputatie en opent kantoren in de meest prestigieuze zones van Marbella, in het Puente Romano Hotel en recht tegenover het Marbella Club Hotel.
• 1996 Panorama lanceert een van de eerste websites specifiek voor de regio Marbella. Vandaag is de website van Panorama beschikbaar in 5 talen: Engels, Spaans, Frans, Duits en Nederlands.
• 2001 Alex Clover treedt toe tot Panorama om het imago van het bedrijf verder te verfijnen en een reeks interne verbeteringen door te voeren.
• 2003 Katinka Clover sluit zich aan bij Panorama. Christophers broer, Williston H. Clover, wordt vaste adviseur van het bedrijf.
• 2003 Panorama lanceert zijn tijdschrift “The Marbella Property Magazine”. Naast het bekroonde Market Report, geschreven door Christopher Clover, bevat het andere interessante artikelen voor zowel kopers als verkopers, evenals een uitstekende selectie van eigendommen.
• 2010 Panorama viert 40 jaar in Marbella! In memoriam: Bill Clover, oprichter van Panorama.

• 2015 Christopher Clover aanvaardt een unanieme benoeming tot Eminent Fellow door de prestigieuze Royal Institution of Chartered Surveyors (RICS).
• 2016 Panorama wordt erkend als makelaarskantoor “Regulated by RICS”.
• 2016 Christopher Clover ontvangt de Lifetime Achievement Award van REAS.
• 2019 Panorama en Puente Romano kondigen hun joint venture aan en openen het kantoor van Puente Romano Real Estate om hotelgasten te bedienen.
• 2020 Panorama viert zijn 50e verjaardag in Marbella. Het verkoopkantoor in Puente Romano wordt grondig gerenoveerd.
• 2021 Panorama wint ‘Best Real Estate Agency Single Office in Spain’ bij de prestigieuze European Property Awards. Recordverkoop van een iconisch eigendom via FaceTime. Een nieuwe website wordt gelanceerd.
• 2022 Katinka Clover en Alfonso Muñoz worden AssocRICS-leden. Recordverkoop van een eigendom van meer dan 15 miljoen.
• 2022 Panorama richt een afdeling Commercial and Investment op, onder leiding van Rocío Quesada, om particuliere en institutionele cliënten hoogwaardige makelaarsdiensten te bieden.
• 2022 Na 20 jaar van Katinka Clovers toewijding aan Panorama en haar leiding over de afdelingen Listings en Marketing, wordt zij gepromoveerd tot Vice-Managing Director.

door Williston H. Clover © 2023 Panorama Properties S.L. Oorspronkelijk gepubliceerd in 2004